CAM 1
--
CAM 2
--

De mythe van Big Brotherveiligheid
17-04-2012

Daders trekken zich niets aan van camera’s, bleek deze week uit onderzoek. Daarmee werd andermaal een mythe van cameratoezicht doorgeprikt. Wat zijn de feiten en fabels van onze Big Brotherstaat?

Een gewaarschuwd crimineel telt voor…

Het verkooppraatje van gemeenten gaat meestal over preventie. Criminelen worden afgeschrikt, misdaadcijfers storten in en mensen kunnen eindelijk weer veilig over straat. Maar helaas, als preventief middel hebben camera’s nauwelijks nut. Criminelen zijn namelijk óf impulsief óf berekenend slim. Die eerste groep pleegt vooral uitgaansgeweld en tijdens beschonken ruzies hebben ze weinig besef van de aanwezigheid van camera’s. „De meer berekenende boeven doen dat juist wel”, vertelt Frits Vlek. Hij is directeur van het onderzoeksprogramma Politie en Wetenschap aan de politieacademie. Dat instituut deed recentelijk onderzoek naar daders en cameratoezicht. „Criminelen weten heel goed waar de camera’s staan en wanneer ze worden bemand.” Deze groep ontwijkt de camera of zorgt dat ze onherkenbaar zijn.

Gelukkig zijn er wel een paar pluspuntjes. Op afgesloten terreinen, zoals parkeerplaatsen, daalt het aantal overvallen wel. „Sommige rationele dieven besluiten zelfs te stoppen”, zegt Sander Flight, eigenaar van Slim Bekeken. Dat bedrijf helpt overheden en bedrijven hun cameraprojecten slimmer te maken. Daarnaast houdt hij voor zijn website al het nieuws over cameratoezicht bij. „Drugsdealers hebben in een onderzoek aangegeven last te hebben van camera’s en houden het daarom voor gezien.” Dat ze hun activiteiten vervolgens naar elders verplaatsen, noemt Flight een mythe.

Vertrouw je gevoel

Veiliger wordt het misschien niet, mensen voélen zich toch wel veiliger? „Ja”, zegt Vlek. „Ik heb veel onderzoeken hiernaar ontworpen en ouders laten hun kinderen bijvoorbeeld met een veiliger gevoel uitgaan in een gebied waar cameratoezicht is.”
„Nee”, zegt Flight. „Mensen zeggen in onderzoeken inderdaad dat ze vóór de komst van camera’s zijn. Maar als je vraagt of de straat vaker moet worden geveegd, zeggen ze ook ja. Een goed onderzoek meet het gevoel vooraf en een jaar na plaatsing van de camera’s. Dan vind je geen verschil meer. Mensen wennen gewoon aan de aanwezigheid.”

Big Brother is watching…

Nee, de politie kijkt niet 24 uur live mee. Sterker nog, het zijn niet agenten die camera’s bedienen, maar gemeentelijke toezichthouders. Zij bellen de politie als ze crimineel gedrag waarnemen. Flight test al tien jaar of camera’s bemand zijn door er foto’s van te maken of gek te gaan dansen. „Pas één keer heeft een agent mij aangesproken.”
Toch is dit het meest succesvolle onderdeel van het cameratoezicht. Vlek: „Je ziet meer en kan sneller iets ontdekken. Daardoor kun je voorkomen dat iets uit de hand loopt.” Het gevolg is wel dat het aantal waarnemingen van misdaden stijgt.

Opsporing verzocht

Als criminelen niet worden afgeschrikt, dan worden ze in ieder geval achteraf opgespoord. Vlek: „Dat is nooit aangetoond. Camerabeelden spelen soms een rol in rechtszaken, maar vaak zijn verdachten niet goed in beeld. Het berust dus vaak op toeval.” Flight is minder negatief. „Volgens mij werkt dat wel goed. Ik heb veel evaluaties gehad met politiekorpsen en dan lijken ze het toch wel regelmatig te gebruiken.”

Het advies: Doe het niet

Vorig jaar maakten 125 van de 415 gemeentes gebruik van cameratoezicht, 36 meer dan het jaar ervoor. Vier gemeentes haakten af. Maar kenners Vlek en Flight zijn eensgezind in hun advies: Doe het niet. „Bezint eer ge begint", waarschuwt Vlek. „Het lijkt een verleidelijke investering, maar het is niet eenmalig. Live meekijken brengt bijvoorbeeld hoge kosten met zich mee. Als je die niet op kunt brengen, heeft de maatregel alleen symboolwaarde.”
Flight haalt een Engels onderzoek uit 2002 aan. Op twaalf plaatsen hingen duidelijke informatiebordjes, camera’s of beiden. „Er was een schokeffect van twee weken, daarna was het verschil weer verdwenen.” Bovendien was het effect van enkel een informatiebordje het grootst. Een mogelijke oplossing? „Er moet in die twee weken iets bijzonders gebeuren, alleen dan heb je kans dat het schokeffect doorzet.”

Bron: Spits.

Dossiers: Opiniestukken

Deel

ShareThis

Lees ook