CAM 1
--
CAM 2
--

Superveillance: toezicht vanuit het 'niets' - Opinie
21-02-2012

D66 pleitte laatst voor camerabewaking in stemlokalen. In het stemlokaal waar de stemmen worden geteld moeten de medewerkers ‘de publieke druk voelen dat er op ze wordt gelet’. Een nieuw concept is geboren: superveillance - toezicht vanuit het niets.

Surveillance
Hoe moet je het noemen als burgers toezicht houden op stemmentellers? Dat is in elk geval geen gewone surveillance, want daarmee bedoelen we toezicht dat door de overheid op burgers wordt gehouden.

Sousveillance
Is het dan een vorm van sousveillance? Dat is surveillance 'van onderop' door burgers op de overheid. 'Watching the watchers' wordt het ook wel genoemd. Maar ik geloof toch niet dat dit de lading goed dekt. Sousveillance is op papier een vrij helder idee, maar in de praktijk zie ik er maar weinig goeie voorbeelden van. Eigenlijk krijg ik de indruk dat sousveillance vooral leuk is voor filosofen en kunstenaars. Zij keren de rollen om door de filmer te filmen.

Superveillance
Maar surveillance of sousveillance is niet wat D66 voorstelt. Zij willen 'iets' of 'iemand' door publieke druk toezicht laten houden op stemmentellers. Omdat ze daarmee eigenlijk het toezicht laten houden door iedereen die maar wil kijken, is het de overtreffende trap van sousveillance. En het is geen surveillance, omdat het niet de overheid is die kijkt. Daarom noem ik deze nieuwe vorm van toezicht superveillance.

Big Brother
De vraag wie er toezicht houdt is essentieel. Wie of wat bekijkt het systeem van verkiezingen? Niet toezichthouders van de overheid en ook niet specifieke burgers die deze taak op zich nemen. Het is een ongrijpbare 'supertoezichthouder' die achter de beeldschermen zit. Misschien kijkt er wel niemand - dat weet je maar nooit als geobserveerde stemmenteller.
Dat soort ongrijpbaar toezicht doet me heel erg denken aan Big Brother: je weet niet wie het precies is, je weet niet wat Big Brother met de informatie doet en je kan niet bellen met Big Brother om te vragen of je mag zien wat hij ziet.

Uitglijder
Ik denk dat we het voorstel van D66 als een uitglijder moeten beschouwen. Want waar het in een democratie om zou moeten gaan is vertrouwen. Als we alleen maar 'publieke druk' kunnen mobiliseren door stemlokalen op internet weer te geven, hebben we een groot probleem. Superveillance is de overtreffende trap van surveillance. Als het íets doet is het twijfel oproepen over de vraag of wij als burgers wel kunnen vertrouwen op degenen die voor ons allemaal de stemmen tellen. Door camera's in stemlokalen op te hangen zal het wantrouwen in het democratische proces eerder toenemen, dan afnemen.

Bron: Weblog Sander Flight

Dossiers: Privacy, Opiniestukken

Deel

ShareThis

Lees ook