CAM 1
--
CAM 2
--

Onopvallende camera's: veiliger gevoel
20-09-2014

Camera's en politiesurveillance geven uitgaanspubliek eerder een onrustig gevoel, dan een gevoel van veiligheid. Daarom kunnen camera's maar beter zo min mogelijk opvallen, blijkt uit onderzoek onder zo'n duizend uitgaanders.

Camera's en politie geven uitgaanspubliek eerder een onveilig gevoel dan een gevoel van veiligheid. Dit blijkt uit het proefschrift Safety, surveillance and policing in the night-time economy: a visitor perspective waar Jelle Brands op 12 september 2014 aan de Universiteit Utrecht op promoveerde. Brands koos, in tegenstelling tot veel andere onderzoekers, niet voor het inventariseren van de werking van de camera's 'achter de schermen'. Hij liep vele nachten over straat in uitgaansgebieden, praatte met ongeveer duizend voorbijgangers en vroeg ze welke rol politie en cameratoezicht spelen in hun veiligheidsgevoel.

1: Safe
Als je je veilig voelt, ben je niet bezig met dat gevoel: het is een onbewuste toestand van zijn. Zodra je het moet uitleggen is het weg. Dat maakte het moeilijk voor de stappers om het veiligheidsgevoel onder woorden te brengen. In elk geval voelt het prettig omdat alles om je heen normaal, voorspelbaar en prettig voelt. Deze gemoedstoestand noemt Brands 'safe' en het is het niveau waar je eigenlijk altijd naar streeft als overheid en ondernemer. Goed voor de omzet, want goed voor het imago van het gebied.

2: Alert
Op het moment dat iemand zich bewust wordt van een mogelijk gevaar wordt de flow van het veiligheidsgevoel verstoord en wordt men 'alert'. Bijvoorbeeld als er een glas kapot valt. Of als iemand hard schreeuwt. Ook meer subtiele zaken als graffiti of een voorbijganger die zich vreemd gedraagt kan je alert maken. Je kijkt wat vaker om je heen, je wordt je bewust van mogelijke risico's en riskante anderen en bedenkt alvast wat je opties zijn als het mis zou gaan.

3. Danger
Als het echt mis gaat (vechtpartij, gooien en smijten met spullen) kom je nog een trapje hoger in je angstgevoel: 'danger'. Er is nu dus echt iets aan de hand, er is gevaar en je moet je eigen veiligheid intact houden: fight, flight of freeze.

"Wat is hier aan de hand?"
Het idee achter de invoering van cameratoezicht en politiesurveillance in uitgaansgebieden is onder andere dat dit goed zou zijn voor het veiligheidsgevoel. Er is hier toezicht, dus er is niets aan de hand. Maar zo werkt dat dus niet: deze extra aandacht voor veiligheid kan mensen die zich 'safe' voelen juist 'alert' maken. Ze vragen zich af of er wat aan de hand is.

Rechtstreeks toezicht
De politie is in staat om mensen weer terug te leiden van 'alert' naar 'safe': zij kunnen een praatje maken. De politie heeft de meeste meerwaarde in het terugbrengen van mensen van de fase van 'danger' naar 'safe'. Camera's kunnen dat niet. Alleen als er rechtstreeks toezicht is op de beelden kunnen camera's helpen, door de politie naar de juiste plek te sturen. Wat dat betreft zijn onopvallende camera's dan ook bij uitstek geschikt voor het uitgaansleven: de politie hoeft niet massaal aanwezig te zijn, maar kan rustig en opopvallend (dus 'safe') op een afstandje blijven.

Averechtse effecten
Het idee dat er door cameratoezicht minder politie op straat nodig is, wordt door Brands ontkracht. De politie wordt door uitgaanspubliek dat angstig is namelijk veel hoger gewaardeerd dan een camera. Politie is twee keer zo belangrijk als een rechtstreeks bekeken camera en zelfs vijf keer zo belangrijk als 'een camera in de buurt'. Dit proefschrift laat zien dat politie en, zij het alleen met rechtstreeks toezicht, cameratoezicht geschikte instrumenten kunnen zijn om de veiligheid te herstellen als er iets aan de hand is. Maar stevige inzet van politie en camera's op momenten dat er nog niets aan de hand is, werkt averechts.

Het onderzoek van Brands roept een groot aantal vervolgvragen op - en die worden ook allemaal netjes opgesomd in het boek zelf. Maar voor de aandachtige lezer zijn er in dit boek een paar inzichten te vinden waar de overheid die camera's gebruikt voor de veiligheid nu al zijn voordeel mee kan doen.

Bron: Jelle Brands (2014), Safety, surveillance and policing in the night-time economy: a visitor perspective. Lees meer op de site van NWO.

Dossiers: Uitgaansgebieden, Politie

Deel

ShareThis

Lees ook